آیلان بغض شکسته هزاران مهاجر

«انسانيت شکست خورده است.» اين جمله اي بود که در کنار تصويري جاي گرفت که جهان را بار ديگر تکان داد و روي يک عکس متمرکز کرد؛ تصوير کودک سه ساله کرد مهاجر سوريه اي که «آيلان الکردي» نام داشت و جسد بي جانش روي شن هاي ساحل بدروم کشور ترکيه جا گرفته بود.

تصویر او در چند ساعت همه دنیا، شبکه های اجتماعی، خبری، رسانه ها و…. را پر کرد و تصویر اول جهان شد و تلنگر محکمی به مردم جهان زد تا آوارگان و مهاجران سوریه ای و عراقی را که از دست داعش و جنگ داخلی فرار میکنند، با چشمان دیگری ببینند.

عکس آیلان را روزنامه لومند « شوک آور» و « بیدارکننده وجدان اروپا و جهان» دانست و روزنامه لوپن از آن به عنوان « سمبل تراژدی انسانی مهاجران» یاد کرد.

تصویر این کودک سه ساله باردیگر یادآورد آن بود که گاهی یک عکس تاثیری از خود به جای می گذارد که ساعت ها فیلم، ده ها صفحه نوشته و حتی ساعت ها سخنرانی برجای نمیگذارد.

عکسهایی که تعدادی از آن ها در ۱۰۰ سال گذشته از سوی عکاسانی در جهان گرفته شده اند و نگاه جهانیان را تغییر داده اند؛ تصاویری که بی شک عکس پیکر غرق شده آیلان و سکوت تلخ آن در کنار ساحل یکی از این تصاویر است.

عکسی که به سمبل مهاجرت و فرار برای رسیدن به آرامش و زندگی در صلح تبدیل شد اگرچه که در خود سوگ سهمگین مرگ را می نوازد.

آیلان در سال ۲۰۱۲ اوج دوران جنگ داخلی سوریه به دنیا آمد. او و خانواده اش اهل منطقه کوبانی بودند. آیلان سه ساله با برادر پنج ساله و با پدر و مادرش از سوریه جنگ زده رهسپار «جزیره کوس» در یونان بودند.

پدر آیلان برای خود و اعضا خانواده اش از کشور کانادا درخواست پناهندگی کرده بود؛ خواهر او از بیست سال پیش در ونکوور زندگی میکرد و همین موضوع امید بسیاری در دلش به وجود آورده بود که شاید بتواند به کانادا نقل مکان کند اما درخواست او و اعضا خانواده اش که از سوریه فرار کرده و در ترکیه به سر میبردند، رد شد.

پس از این اتفاق عبدالله الکردی پدرآیلان تصمیم گرفت همراه خانواده همچون هزاران مهاجر دیگر که دل به دریا می زنند تا خود را از ترکیه به یونان و سپس به کشورهایی همچون آلمان، اتریش و… برسانند، در این راه سخت قدم بردارد به امید زندگی نو؛ امیدی که در همان ساعت های اول و کمی بعد از سوار شدن بر قایق و وارونه شدن آن نقش بر آب شد.

عبدالله کردی پدر آیلان بعد از حادثه درحالی که اشک تمام صورتش را گرفته بود به سی ان ان ترک، گفت: « دست اعضای خانواده به هنگام طوفان در دستم بود اما نتوانستم آنها را نجات دهم و به دلیل نپوشیدن جلیقه نجات، همه خانواده ام در حادثه غرق شدند.»

او گفت : «من دیگر هیچ چیزی از این جهان نمیخواهم، همه رویاهایم به باد رفته اند، اکنون تنها خواسته ام این است که کودکانم را به خاک بسپارم و تا زمان مرگ خود کنار مزارشان بنشینم.»

قایق آنها ۲۳ سرنشین داشت که ۱۱ شهریور طعمه طوفان شد و از آن تنها ۹ نفر جان سالم بدر بردند و مابقی از جمله آیلان و مادر و برادرش جان خود را از دست دادند و چند ساعت بعد اجسادشان را امواج به ساحل آورد.

البته این تراژدی اتفاقی که است که ماههاست در این منطقه هر هفته نمونه هایی از آن رخ میدهد اما نکته مهمی که به تراژدی آیلان رنگی متفاوت داد عکسی بود که از سوی «نیلوفر دمیر» عکاس نشریه محلی «دوغان حیات» ترکیه گرفته شد؛ دمیر در ویزور دوربین خود صحنه ای را شکار کرد که خود آن را « فریاد جسم خاموش» میخواند. او در گفت و گو با شبکه سی ان ان ترک گفت:« وقتی با صحنه مواجه شدم کار از کار گذشته بود و دیگر نمی شد برای آیلان کاری کرد، او مرده بود بنابراین در آن لحظه هیچ کاری به جز عکس گرفتن از این صحنه از دستم ساخته نبود، من هم این کار را انجام دادم. من فکر میکردم که این تنها راهی است که از طریق آن میتوان فریاد جسم خاموش او را به گوش جهانیان رساند.»

فریاد خاموشی که با انتشار عکس دمیر خیلی زود جهانی شد و همه نگاه ها را از سیاست مداران تا مردم عادی در کشورهای مختلف به سوی مهاجران متمرکز کرد و حتی باعث شد مرزهای کشورهای آلمان، اتریش و چند کشور دیگر اروپایی به روی مهاجران باز شود؛ هزاران مهاجری که روزها و حتی هفته ها بود پشت مرزها و در ایستگاه های راه آهن کشورهایی مانند مجارستان چشم انتظار حرکت به سمت قلب اروپا بودند

پس از انتشار عکس آیلان « فرانسوا اولاند» رئیس جمهوری فرانسه و «آنگلا مرکل» صدر اعظم آلمان در نامه ای به رئیس کمیسیون اروپا، خواستار اقدامات جدی برای حل بحران آوارگان شدند.

دیوید کامرون نخست وزیر انگلیس هم گفت: « هرکس این تصاویر را دیده است نمی تواند منقلب نشود و من به عنوان یک پدر از دیدن پیکر بی جان این پسربچه در یکی از سواحل ترکیه به شدت منقلب شدم، ما به زودی مسئولیتهای اخلاقی خود را برعهده می گیریم.»

«آنتونیو گوتیرز» کمیسیونر عالی پناهجویان ملل متحد نیز با انتشار بیانیه ای اعلام کرد: «همه کشورهای اروپایی باید تغییرات بنیادین برای ورود قانونی مهاجران و تسهیل در دریافت ویزا ایجاد کنند و مسکن و کمکهای انسان دوستانه بیشتری در اختیار مهاجران قرار دهند. تصویر جسد این کودک قلب همه مردم را در سراسر دنیا به درد آورده اما اتحادیه اروپا تاکنون نتوانسته است پاسخ جمعی مشترکی به این حادثه بدهد.»

علاوه براین ها روزنامه مشهور ایندیپندنت هم در گزارشی نوشت: « اگر تصویر این کودک نگاه کشورها در قبال آوارگان را تغییر ندهد پس چه چیزی آن را تغییر می دهد.»

به جز این واکنش ها تصویر آیلان موجی از اعتراضات اجتماعی را نیز در سراسر جهان به راه انداخت و بسیاری از نهادهای مردمی و مدنی نسبت به آن موضع گرفتند و در برخی از کشورها مانند آلمان، اتریش، فرانسه و … تجمع های مردمی در حمایت از مهاجران برپا شد.

همچنین استورات فرنکلین عکاس برجسته آژانس مگنوم در واکنش به این تصویر گفت نمیتواند مثالی از یک عکس بزند که یک شبه به این اندازه تاثیر گذاشته باشد؛ عکسی که به یک سمبل برای نشان دادن تراژدی انسانی زندگی این روزهای صدها هزار مهاجران تبدیل شده است.

وقتی فیلمبردار یک رسانه بی طرفی را زیر پا گذاشت…

در کنار صدها تصویری که از تلاش مهاجران سوریه ای برای رسیدن به اروپا در ماه های گذشته منتشر شده است علاوه بر تصویر مرگ آیلان الکردی یکی از تصاویر دیگری که اعتراضات بسیاری را به همراه و موجی از واکنش ها را به دنبال داشت.

تصویر مربوط به « پترا لازلو» فیلمبردار تلویزیونی درمجارستان ( کشوری که بسیاری از مهاجران در ماه های گذشته از طریق آن برای رسیدن به قلب اروپا تلاش کردند) بود؛ خبرنگار و تصویر برداری که اخلاق رسانه ای، بی طرفی و حتی انسانیت را به اعتقاد بسیاری از مردم کنار گذاشت و در هنگام فیلمبرداری از مهاجران سوریه که در حال فرار از دست ماموران پلیس بودند برای یکی از آن ها که کودکی نیز در آغوش داشت جف پا گرفت و او را به زمین زد.

او در ادامه در نقش یک مامور پلیس ایفای نقش کرد و با حمله به یک دختر نوجوان مهاجر با لگد به او چندین ضربه زد. البته این اقدامات لازلو از دید همکاران و خبرنگاران دیگر که در صحنه حاضر بودند، پوشیده نماند و خیلی زود از سوی « استفان ریشتر» خبرنگار آلمانی روی شبکه های اجتماعی قرار گرفت و موجی از اعتراضات فعالان حقوق بشر، سازمان های مدافع حقوق پناهندگان و حتی رسانه ها و روزنامه نگاران و فعالان رسانه ای را به دنبال داشت و در نهایت موجب اخراج این فیلمبردار شد.

کودک و کرکس

انتشار تصویر آیلان بسیاری از مردم جهان را یاد عکس بسیار تلخی انداخت که « کوین کارتر» عکاس معروف اهل آفریقای جنوبی از کودک اتیوپی ای که کرکس منتظر مرگش بود، انداخت.

او در مارس سال ۱۹۹۳ به همراه یک تیم امداد رسانی برای عکاسی از پدیده قحطی در اتیوپی به این کشور سفر کرد و در جریان این سفر به صورت اتفاقی با صحنه ای عجیب مواجه شد؛ دختر خردسالی از شدت گرسنگی در نزدیکی یک مرکز توزیع غذای سازمان ملل نیمه جان روی زمین افتاده و کرکسی در انتظار مرگش بود.

کوین ۳۳ ساله با شکار این صحنه و گرفتن عکسی از این لحظه، قحطی در اتیوپی را جهانی کرد و موجی از کمک را برای مردم این کشور و دیگر کشورهای قحطی زده آفریقا به راه انداخت اگرچه که بسیاری به او اعتراض و حمله های شدید کردند که چرا به جای کمک به کودک از او عکاسی کرده است؟ و در نهایت سرنوشت او چه شده است؟

این عکس کوین کارتر که در روزنامه تایمز چاپ و در هزاران نشریه و صفحه اینترنتی منتشر شد و همچنان باوجود گذشت ۲۰ سال به عنوان یکی از تاثیرگذارترین عکس های قرن گذشته دست به دست می شود، برای او معروفترین جایزه مطبوعاتی جهان یعنی پولیتزر را به همراه آورد، اگر چه که از موج انتقادها نکاست.

گروههای زیادی بودند که در مقابل کوین که معتقد بود کار حرفه ای اش را انجام داده، قد علم کردند و او را به سودجویی و توجه به منافع شخصی و حرفه ای خود متهم کردند؛ موج این انتقادها تاجایی بود که در نهایت به افسردگی شدید کوین و خودکشی او منجر شد.

کوین پیش از خودکشی در نامه ای نوشت:« من افسرده و ناامیدم… ذهنم با خاطرات زنده ای از خشم، درد، کشتار، اجساد روی هم تلنبار شده و خانه های خالی از سکنه و کودکان گرسنه و رنجور انباشته شده است.»

 

نویسنده: ولی خلیلی

منبع: نشریه ماه نو

یک دیدگاه برای این نوشته ارسال شده است

  1. محمداسماعیل says:

    باسلام نوشته شماراخواندم وپای ان گریه کردم واقعااین کودک چه کرده بودکه این دشمن های ظاهرگونه ی بشربه سرشان اورده اندتنهااین کودک نیست که این بلابه سرش اورده است!من درابتدای نوشته ارام ارام منقلب شدم ولی باجمله ی پدرایلان گفته بوداشک هایم سرازیرشداینان نمیدانندکه پیروزی باخداست من وبقیه دوستان ومسلمانان جهان منتظرلب ترکردن حضرت ایت الله خامنه ای وظهورمنجی بشریت صاحب الزمان هستیم تابرخیزیم وانان رانابودوریشه کن کنیم وعده ی این سخن ظهورمولایمان امام مهدی(ع)

Comments are closed.